ناديده دجله همچو عرابى سبوى آب سوى در خليفهء دوران همى برم يا همچو مور بسته كمر بهر خدمتى پاى ملخ به خوان سليمان همى برم گلدسته بسته ، خار مغيلان طبع را سوى رياض و گلشن رضوان همى برم چون قحطيان بضاعت مزجات خويش را سوى بساط يوسف كنعان همى برم رسالهء شريفهء مخدومى را به عرض همايون مخدوم زادهء عالميان ناصر الدين إبراهيم سلطان خلَّد الله معدلته إلى انقضاء الدوران رسانيده شد و اصغاء به سمع قبول به حصول پيوست . اميد آن است و يقين چنان كه باقى ثمرات نيز عن قريب به ظهور پيوندد ان شاء الله وحده العزيز . اقبال مخلَّد و سعادت موبّد باد بمحمد و عترته الأمجاد . حررّه محبه المخلص الداعي حسين الخوارزمي في سنه 836 » « 25 » . سديگر ، اطلاعاتيست كه استورى « 26 » متذكر آن شده است و آن آن كه ، وى ضمن بحث پيرامن ترجمهء المستقصى ، از حسين بن حسن خوارزمى ياد كرده است آن چنان كه همان اختلاط و بهم آميختگى كه در نگاشته هاى متأخران و معاصران پيرامون وى ديده مىشود ، در يادداشت استورى نيز مشهود است و ليكن استورى به دو اثر ديگر از همين خوارزمى اشاره مىكند : يكى نزهة الملوك في هيئة الأفلاك ( ؟ ) و ديگرى شرح ملخص ، كه به نظر نگارنده انتساب اين دو كتاب به خوارزمى ، جاى تأمّل دارد ، زيرا نه تنها در ديگر نوشته هايش - طبق عادتى كه دارد - به آنها اشاره نمىكند و إرجاع نمىدهد ، بل تا كنون نسخه شناسى دقيقى نيز ازين دو كتاب به عمل نيامده است . و اما چند نكتهء ديگر كه در تكملهء مقدّمهء نگارنده ، بايد عنوان شود يكى اينست كه : حسين خوارزمى ، شرح فصوص الحكم را پس از تأليف شرح مثنوى - جواهر الاسرار - ساخته است آن هم پس از درگذشت خواجه ابو الوفا . زيرا همچنان كه در آغاز شرح مقدمهء فصوص « 27 » ، شارح به شرح مثنوى خود اشاره مىكند و إرجاع مىدهد ، از خواجه أبو الوفا نيز با جملهء دعائيه - قدّس الله سرّه - و امثال آن ياد مىكند كه اين دالّ بر درگذشت ابو الوفا در هنگام نگاشتن شرح فصوص تواند بود . از آن جا كه شرح مثنوى را در 833 نگاشته ، و نيز از آن جا كه ابو الوفا در 835 درگذشته است ، پس ، بنا بر اين ، شرح فصوص بايد بين اواخر سال 835 - 838 ساخته شده باشد نه بين سالهاى 823 - 840 كه در مقدمه گفته‌ام . غرض و انگيزهء حسين خوارزمى از پرداختن شرح فصوص در ديباچهء وى چنين

--> « 25 » - به نقل از فرائد غياثى 2 / 560 - 562 . « 26 » - أدبيات فارسى ( ترجمه ) 774 . « 27 » - همين چاپ ، ص 33 .